Gerede'de Kayılar ve İlk Osmanlılar

GEREDE'DE KAYILAR VE İLK OSMANLILAR
Gerede, eski Bithynia ile Paphlagonia arasında geçiş noktası olduğu gibi Galatia’yı da kontrol eden bir konuma sahiptir. Kasaba ve kalenin kuruluşu kesin olarak bilinmemekle beraber, askeri nedenlerle Bithynia’nın doğu koruma hattı olarak teşkil edildiği düşünülebilir. Bithynler buraya Krateia adını verdiler ve bu isim uzun zaman kullanıldı. Hz, İsa’dan hemen sonra da Romalılar yöreye Latinleştirmiştir. Bir ara 69–96 tarihleri arasında saltanat süren Flaviuslar, Krateia’ya önem verdiler. Bu Roma kökenli ailenin meşhur idarecileri Vespasianus. Titus ve Domitianus’dur. İlk ve sonuncu yöneticiler Krateia’ya yeni bir şekil verdiler ve adını Flaviopolis / Flavius Şehri’ne çevirdiler.
Roma’nın mirascası IV. yy. da Doğu Roma idi. Bithynia Eyaletinin merkezi körfez sonundaki Nicomedia olup, Claudiopolis/Bolu metropol şehirdi ve Krateia buraya bağlıydı
F.Karl dörner ve diğer araştırmacılar, Gerede ve dolaylarında alan araştırmaları yapmışlar, çok sayıda roma dönemi kalıntılarına rastlamışlardır. Kale herzamaki gibi doğuda başkent Nicomedia veya sonraları Konstantinopolis’e yönelik istilaları önlemeye çalışan bir üsdurumunda idi. Sasaniler ve sonra Müslümanlar, Gerede’de IV. VIII. yy. larda göze çarptılar Bizans imparatorluğu döneminde ise Gerede’nin stratejik önemi gittikçe arttı 1071’i takiben, Gerede ilk Türkleşme hareketleri ile karşılaştı. 1080 sonrasında veya bu tarihte, Selçuklu akıncıları Gerede’yi aşarak karedeniz Ereğlisi / hareketleri pontikata Baba dağları denilen dağda ve vadide göze çarptılar. Selçukluların İznik ve Konya hâkimiyeti devresinde kılıçarslan ve Alâeddin keykubat zamanında, Gerede, kuzey doğu sınırlarında kale durumundadır. Kaynaklar bu kısımlara limitae veya uç demektedir. Kastamonu nun Türklerin eline geçmesiyle Gerede yeni bir döneme girmeye hazırlanıyordu. Dadybra ve claudiopolis cevresinde askeri faaliyetler hazırlamış, hatta 1197’de imparator manuel komnenos Bithynia‘nın gözdesi clauiopolis‘i Selçuklu kuşatmasından kurtarmak için harekete geçmiştir. Bundan da anlaşıldığına göre, Türkler XII. yy.sonlarında Gerede arazisinde istediği zaman harekât yapabilecek kudrette idiler. Ankara’nın muhy ed-Din’e verilmesi de Türk yaşayışının Bithynia-Paphlagonia çizgisinde önem kazandığını vurgulamaktadır. 

KAYILAR VE İLK OSMANLILAR
Kayılar, cengiz’in Moğolların önünden kaçan kabilelerden biri idi. Egtugrul gazi onları söğüt ve Domaniç civarında yerleştirmiş ve beyliğin ilk temellerini atmak üzeredir. Onunla birlikte gelen samsa çavuş ve kardeşi de Mudurnu dağlarında yaylağa yerleşmişti. Paphlagonia’dan akıp gelen Türkmenlerin başlıca yığılma yeri de Gerede ve havalisinde oluyordu. Kastomonu ve Safranbolu da çoban ve candar ogullları siyasi teşekkül olarak ortaya çıktı. Oğuz da bu siyasi kurum ve batıda iskan ile kendini hissettirmeye başladı Osman Orhan ve 1. Murat devrinde Osmanlı beyliğinin sınırlar Geyve dolaylarından doguya Sakarya ile filyos nehirleri arasındaki tekfurlar yönetimdeki bithynia’ya dogru genişletildi. İşte bu sıralarda Gerede’de hem isim değişikliği olmuş ve hem de Gerede sultanlığı ortaya çıkmıştır.
 
El ömeri ve gezgin ibni batuta’nın bahsettiği şah bey Gerede sultanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu ilk türk Müslüman kurulşuşunun tarihi ne yazıkki şimdiki belgelerin ışığı altında hala karanlıkta kalmaktadır. Fakat her ne olursa olsun Gerede şimdiki adını onlardan almıştır kretia söylenişi kredi şeklinde dönüşmüş ve bu kalıpları Gerede kullanışı yerini almıştır.
 
Gerede ve civarının fatihi muhtemelen şah bey ve ailesidir Osmanlılar ve candaroğulları dostça geçinmiş ama iki büyük beylik rekabetinde sahneden silinmiştir bu defa orhanın emri ile harekete geçen konuralp  hızır bey eflagen  bey ormanlık siyasi sınırları bölgeyi başta Gerede kalesi olmak üzere ele geçirilmiştir.
Arazi yazılışları tamamlandı. İşte böylelikle geredenin iskân cografysını da örgenmiş oluyoruz.

Kaynak: gerede.web.tr

Tarih: 13.05.2020

 

 

YORUMLAR

Bu yazıya henüz yorum yapılmamış.

Yorum Ekle

BİZİ TAKİP EDİN